Umrenin farzları: farz, vacip ve sünnetler
Umrenin farzları nelerdir, umre vacip mi sünnet mi? Hanefî mezhebine göre farz, vacip ve sünnetler; bir vacip terk edilirse ne olur, kaynaklarıyla.

Diyanet Haber’e göre Hanefî mezhebinde umrenin farzları ikidir: ihram ve tavaf. Bunlardan ihram şart, tavaf rükündür; umrenin vacipleri ise sa’y ile tıraş olup ihramdan çıkmaktır. Diğer mezheplerde sınıflama farklıdır.
Umrenin baştan sona sırasını görmek isterseniz umre nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
Umre vacip mi, sünnet mi?
Umre yapmanın hükmü nedir?
Umrenin hükmü mezhebe göre değişir. Diyanet Haber’in “Umre nasıl yapılır?” yazısına göre: “Müslümanın ömründe bir defa umre yapması Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre müekked sünnet, Şâfiî ve Hanbelî mezhebine göre ise farzdır.”
TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Umre” maddesi bu tabloya iki ayrıntı ekler:
- Müekked sünnet görüşü Hanefîlerin çoğunluğuna aittir. Bazı Hanefîlere göre umre, vitir namazı ve kurban gibi vaciptir.
- Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde farz görüşü, bu mezheplerde tercih edilen görüştür.
Umreye gitmek farz mı?
Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre ömürde bir defa umre yapmak farz değildir; müekked sünnettir. Şâfiî ve Hanbelîlere göre ise farzdır.
Görüşlerin dayanağı şudur: Ansiklopediye göre farz diyenler, Bakara sûresinin 196. âyetinde umrenin Allah için tamamlanmasını isteyen emre dayanır. Hanefîler ve Mâlikîler bu emri, başlanan umrenin yarım bırakılmaması şeklinde yorumlar. Ansiklopedi, sünnet görüşüne delil olarak Hz. Peygamber’in umrenin vacip olup olmadığı sorulduğunda “Hayır, fakat umre yapmanız daha faziletlidir” dediğini aktaran Tirmizî rivayetini anar.
“Umre sünnet mi vacip mi” sorusunda Hanefî mezhebindeki cevap “müekked sünnet”tir; vacip diyen Hanefî âlimler de vardır.
Umrenin farzları nelerdir?
1. İhram (şart)
Diyanet Haber’e göre ihram, umre yapmaya niyet eden kişinin başka zamanlarda mübah olan bazı fiil ve davranışları belli bir süre kendine haram kılmasıdır. Aynı yazıya göre niyet ve telbiye getirmek ihramın rüknüdür; kişi niyetle beraber telbiye getirmekle ihrama girmiş olur. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre ise mezheplerin çoğunluğu telbiyeyi şart saymaz; onlara göre umreye niyet etmekle ihrama girilmiş olur.
İhramın kendisi farzdır (şarttır). Diyanet Haber’e göre ihram yasaklarına uymak ise vaciptir ve uyulmazsa bazı cezalar gerekir. TDV İslâm Ansiklopedisi ihrama mîkatta girmeyi de vacipler arasında sayar. Ayrıntı için ihram nedir yazısına bakabilirsiniz.
2. Tavaf (rükün)
Tavaf, Hacerülesved’in hizasından başlayarak Kâbe’nin etrafında yedi defa dönmektir; Diyanet Haber’e göre bu dönüşlerin her birine şavt denir. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre “Hanefîlere göre ziyaret ve umre tavafının ilk dört şavtı farz, kalan üç şavtı ise vaciptir. Dolayısıyla ilk dört şavtı yapmayan kimsenin tavafı geçersizdir.”
Diğer üç mezhepte durum farklıdır. Aynı cevaba göre bu mezheplerde tavafı yedi şavta tamamlamak farzdır; aksi hâlde tavaf geçersiz olur ve yeniden yapılmalıdır. Tavafın adım adım nasıl yapıldığı tavaf nasıl yapılır yazısında.
Umrenin vacipleri nelerdir?
Diyanet Haber’in umre yazısına ve Din İşleri Yüksek Kurulu’nun cevaplarına göre Hanefî mezhebinde umrenin vacipleri şunlardır:
- İhram yasaklarına uymak. TDV İslâm Ansiklopedisi ihrama mîkatta girmeyi de vacip sayar. Yasakların listesi ihram yasakları yazısında.
- Tavafın son üç şavtı.
- Tavafın kendi vacipleri. Diyanet Haber bunları şöyle sayar: tavafı abdestli yapmak ve cünüp, âdetli ya da lohusa olmamak, avret yerlerini örtmek, Kâbe’yi sola almak, tavafa Hacerülesved hizasından başlamak, Hatîm’in (Hicr-i İsmâil) dışından dolanmak, gücü yetenin yürüyerek tavaf etmesi ve şavtları yediye tamamlamak. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre bunların bir kısmı diğer mezheplerin çoğunluğunda tavafın şartıdır.
- Tavaftan sonra iki rekât namaz. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre bu namaz çoğunluğa göre vacip, Şâfiîlere göre sünnettir.
- Sa’y, yani Safa ile Merve arasında yedi şavt gidip gelmek. Diyanet Haber’e göre umrenin sa’yi vaciptir. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise sa’y umrenin rükünlerinden biridir.
- Tıraş ya da taksir, yani saçı kazıtmak ya da kısaltmak. Diyanet Haber’e göre vacip olan miktar başın en az dörtte biridir; kadınlar saçlarından parmak ucu kadar keser. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Şâfiî mezhebinde tercih edilen görüş tıraşı rükün sayar.
Sıra burada da hüküm doğurur: TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre önce tavaf, sonra sa’y yapmak Hanefîlere göre umrenin geçerliliği için şarttır; sa’ye Safa’dan başlanır. Sa’yin ayrıntıları sa’y nasıl yapılır yazısında.
Umrenin sünnetleri nelerdir?
TDV İslâm Ansiklopedisi’nin saydığı sünnetlerden başlıcaları:
- İhrama girmeden önce yıkanmak, vücuda koku sürmek (elbiseye değil) ve iki rekât namaz kılmak.
- Umreye niyet ettikten sonra tavafa başlayana kadar çokça telbiye getirmek (çoğunluğa göre).
- Erkeklerin tavafın ilk üç şavtında hızlı ve çalımlı yürümesi (remel) ve tavaf boyunca sağ omzu açık bırakması (ıztıbâ).
- Tavafa Hacerülesved’den biraz önce başlamak, Hacerülesved’e yönelip selam vermek (istilâm), mümkünse öpmek, değilse elle işaret etmek. Diyanet Haber de Hacerülesved’i istilâmı sünnet, Rükn-i Yemânî’yi istilâmı müstehap sayar.
- Tavafın şavtlarını peş peşe yapmak (Hanefî ve Şâfiîlere göre).
- Sa’ye niyet etmek ve yeşil direkler arasında erkeklerin kısa adımlarla koşması (hervele).
Saçın tamamını tıraş etmek ya da kısaltmak Diyanet Haber’e göre sünnettir. Din İşleri Yüksek Kurulu da “Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre umrenin tavaf ve sa‘yini ara vermeden yapmak ve hemen saç tıraşı olup ihramdan çıkmak sünnettir” der. Tavafta okunabilecek dualar için tavaf duaları yazısına bakabilirsiniz.
Tablo: umrede farz, vacip ve sünnet
Hanefî mezhebine göre, her satırın dayandığı kaynakla:
| Fiil | Hükmü | Kaynak |
|---|---|---|
| İhram (niyet ve telbiye) | Farz (şart) | Diyanet Haber |
| Tavafın ilk dört şavtı | Farz (rükün) | DİYK, tavafın şavtları cevabı |
| Tavafın son üç şavtı | Vacip | DİYK, tavafın şavtları cevabı |
| İhram yasaklarına uymak | Vacip | Diyanet Haber |
| İhrama mîkatta girmek | Vacip | TDV İslâm Ansiklopedisi |
| Tavafı abdestli, avret yerleri örtülü, Kâbe solda ve Hatîm’in dışından yapmak | Vacip | Diyanet Haber |
| Tavaftan sonra iki rekât namaz | Vacip (çoğunluğa göre) | TDV İslâm Ansiklopedisi |
| Sa’y | Vacip | Diyanet Haber |
| Saçın en az dörtte birini tıraş etmek ya da kısaltmak | Vacip | Diyanet Haber |
| İhramdan önce yıkanmak, iki rekât namaz | Sünnet | TDV İslâm Ansiklopedisi |
| Remel ve ıztıbâ (erkekler için) | Sünnet | TDV İslâm Ansiklopedisi |
| Hacerülesved’i istilâm | Sünnet | Diyanet Haber, TDV İslâm Ansiklopedisi |
| Yeşil direkler arasında hervele (erkekler için) | Sünnet | TDV İslâm Ansiklopedisi |
| Saçın tamamını tıraş etmek ya da kısaltmak | Sünnet | Diyanet Haber |
| Tavaf, sa’y ve tıraşı ara vermeden yapmak | Sünnet | DİYK, nâfile tavaf cevabı |
Diğer mezheplerde liste farklıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelîlere göre umrenin rükünleri ihram, tavaf ve sa’ydır; Şâfiîler tıraşı ve rükünler arasındaki sırayı da rükün sayar.
Bir vacip terk edilirse ne olur?
Diyanet kaynaklarına göre bir vacip terk edildiğinde gerekenler şunlardır. Dem, Din İşleri Yüksek Kurulu’nun tarifiyle koyun veya keçi kesmektir.
- Tavafın vacipleri için Diyanet Haber: “Bunlardan biri terk edilirse dem gerekir.”
- Sa’y için Diyanet Haber: “Umre’nin sa’yi vaciptir. Terk edilirse dem gerekir.”
- Tavafın son üç şavtı için Din İşleri Yüksek Kurulu: “Tavafın üç veya daha az şavtını terk edene ise dem (koyun veya keçi kesmek) gerekir.” Aynı cevaba göre eksik kalan şavtlar daha sonra usulüne uygun olarak yapılırsa ilgili cezalar düşer.
- İhram yasakları için Diyanet Haber: “İhram yasaklarına uyulmaması halinde bazı cezalar gerekir.”
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun bir cevabı bunu somut bir örnekle gösterir. Umre tavafını yapıp sa’y yapmadan tıraş olan kişi için Kurul şöyle der: “Hanefî mezhebine göre umre yapmak üzere niyet edip ihrama giren ve umre tavafını yaptıktan sonra sa‘y yapmadan tıraş olan kişi, ihramdan çıkmış olur. Bu durumda umrenin sa‘yini yapar, ancak tertibi terk ettiği için kendisine dem (koyun veya keçi kesmek) gerekir.” Aynı cevaba göre sa’yi rükün sayan Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise kişi sa’y yapmadan tıraş olmakla ihramdan çıkmış olmaz.
TDV İslâm Ansiklopedisi genel kuralı şöyle özetler: umrenin vaciplerinden birini terk etmek umreyi geçersiz kılmaz, ceza kurbanı kesmeyi gerektirir. Sünnetin terki ceza gerektirmez, ama sevaptan mahrum kalmaya yol açar. Ansiklopediye göre Hanefîlerde sa’yin dört şavtının terki ceza kurbanı, üç ve daha az şavtın terki sadaka gerektirir.
Farzda durum farklıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre tavafın ilk dört şavtını yapmayan kimsenin tavafı geçersizdir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre bir rükün bilerek terk edilirse umre bozulmaz ama bu davranış haramdır; o rükün ilk fırsatta yerine getirilir ve yapılana kadar kişi ihramdan çıkamaz, ihram yasaklarına uymaya devam eder.
Bu hükümler genel çerçevedir. Kendi durumunuz için güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Bedel umrede farz ve vacipler
Bedel umre, bir vekilin başka biri adına umre yapmasıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun cevabına göre “Hanefîlere göre kişi kendi adına yaptığı umrenin sevabını başkasına bağışlayabilir. Bununla birlikte başkası adına yapılan umre de geçerlidir.”
Bedelumre.com’da umreyi Mekke’deki çözüm ortağımızın vekilleri yapar ve şu sırayı izler:
- Vekil Ten’im’de (Hz. Âişe Mescidi) ihrama girer ve müvekkilin adını Arapça niyet kalıbı içinde anarak niyet eder; ör. “Lebbeyk Allahümme umraten an Muhammed bin Ahmed.” Niyetin ayrıntısı umre niyeti yazısında.
- Kâbe’yi yedi şavt tavaf eder; tavafta müvekkil için dua eder.
- Safa ile Merve arasında yedi şavt sa’y yapar.
- Tıraş ya da taksir ile ihramdan çıkar.
Her umre tek kişi adına, ayrı ihramla yapılır; birden fazla kişi için umre istendiğinde her biri için ayrı ihram ve ayrı umre yapılır. Vekil kendi umresini önceden yapmıştır ve müvekkil adına menâsiki bitirmeden kendi umresine başlamaz. Niyet ile tavaf ve dua anları videoya alınır; umre günü bildirim gelir, niyet videosu, tavaf ve dua videosu ve isme özel sertifika ise umreden 4-5 gün sonra birlikte WhatsApp’tan gönderilir.
Bir yakınınız adına umre yaptırmak isterseniz nasıl işlediğine bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Diyanet Haber – Umre nasıl yapılır?
- Diyanet DİYK – Tavafın şavtlarının eksik yapılması durumunda ne gerekir?
- Diyanet DİYK – Umre tavafını yapıp sa‘yini yapmadan saç tıraşı olup ihramdan çıkan kişinin ne yapması gerekir?
- Diyanet DİYK – Kişi, umre tavafı ve sa‘yi arasında veya sa‘yini yaptıktan sonra nâfile tavaf yapabilir mi?
- Diyanet DİYK – Başkası adına umre yapılabilir mi?
- TDV İslâm Ansiklopedisi – Umre
Aklınızda kalabilecek sorular
Bedel umre caiz mi?
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, “Başkası adına umre yapılabilir mi?” sorusuna şöyle cevap verir: “Hanefîlere göre kişi kendi adına yaptığı umrenin sevabını başkasına bağışlayabilir. Bununla birlikte başkası adına yapılan umre de geçerlidir.” Aynı cevap, Mâlikîlere göre bunun caiz olmakla birlikte mekruh, Şâfiîlere göre başkası adına nâfile umrenin caiz olduğunu aktarır. Aldığımız ücret ibadetin karşılığı olmaz; vekilin masraflarını ve aracılık hizmetini karşılar. Kesin bir hüküm yerine kaynakları göstermeyi yeğliyoruz; kendi durumunuz için güvendiğiniz bir din görevlisine de danışabilirsiniz.
Bedel umre nasıl yapılır?
İş, 6 adımda ilerler. Sipariş alındığında onay mesajı ve sipariş numarası gelir; sonra vekilin adı ve planlanan tarih bildirilir. Vekil mîkatta ihramını giyer, müvekkilinizin adını anarak niyet eder; bu an videoya alınır. Tavaf sırasında müvekkiliniz için dua edilir ve bu an da videoya alınır. Umre tamamlandığında aynı gün size bildirim göndeririz. Niyet videosu, tavaf ve dua videosu ve isme özel sertifika umreden 4-5 gün sonra birlikte WhatsApp’tan gelir. Niyette adı yanlış anılırsa ya da umrenin bir adımı eksik yapılırsa umre ücretsiz yeniden yapılır; videoyu izleyince bize WhatsApp’tan yazmanız yeterli. Bütün iş en geç 7 gün içinde tamamlanır.
Vekil kendi umresini yapmış mı?
Evet. Vekilimiz kendi umresini önceden yapmıştır. Her umre tek kişi adına, ayrı ihramla yapılır. Vekil, müvekkil adına menâsiki bitirmeden kendi umresine başlamaz.
Birden fazla kişi için olur mu?
Bir umre yalnızca tek kişi adına yapılır; birden fazla yakınınız düşünüyorsanız herkes için ayrı bir umre düzenleriz. Böylece herkes için ayrı ihram giyilir ve niyet ayrıca edilir. İki ya da üç kişi için aile paketlerimiz var; her kişi için ayrı niyet ve dua videosu, ayrı sertifika olur.
Sorularınızı WhatsApp’tan sorabilirsiniz.
Acele etmeniz gerekmiyor. Karar vermeden önce aklınızdaki her şeyi sorun.