Tavaf nasıl yapılır? Umre tavafı adım adım
Tavaf nasıl yapılır? Umre tavafının yapılışı, yedi şavt, abdest, remel ve ıztıbâ, tavaf namazı ve bedel umrede vekilin tavafı; kaynaklarıyla.

Tavaf, Kâbe’nin etrafında yedi kez dönmektir. Umre tavafı şöyle yapılır: Abdestli olarak Mescid-i Haram’a girilir, tavafa niyet edilir, Hacerülesved’in hizasından başlanır, Kâbe sol tarafta kalacak şekilde yedi şavt dönülür ve ardından iki rekât tavaf namazı kılınır.
Tavaf ne demek, tavaf nedir?
TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Tavaf” maddesine göre tavaf kelimesi sözlükte “bir şeyin çevresinde dönmek, dolaşmak” demektir. Fıkıh terimi olarak usulüne uygun şekilde Kâbe’nin etrafında dönmeyi anlatır. Tavafta şavt, Kâbe’nin çevresindeki bir turdur: Kâbe sol tarafa alınarak Hacerülesved hizasından başlanır ve aynı noktada biter. Yedi şavtın tamamına tavaf denir. Tavafın yapıldığı alanın adı da metaftır.
Tavafın birkaç türü vardır. Umre yapan kişiyi ilgilendiren, umre tavafıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre umre tavafı bütün mezheplere göre umrenin farzlarından biridir; vakti umre ihramına girilmesinden sonra başlar (Diyanet DİYK). TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefîlerde umrenin tek rüknü de tavaftır. Umrenin diğer adımlarıyla birlikte bütün sıralamayı umre nasıl yapılır yazısında bulabilirsiniz; farz ve vacip ayrımı için umrenin farzları yazısına bakabilirsiniz.
Umre tavafı nasıl yapılır?
TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Umre” maddesindeki anlatıma göre umre tavafı şu sırayla yapılır:
- Mescid-i Haram’a gidilir. İhram ile Mekke’ye varan kişi Kâbe’ye yaklaşır ve tavafa niyet eder.
- Hacerülesved selâmlanır. Mümkünse Hacerülesved öpülür, değilse uzaktan elle işaret edilerek selâmlanır ve tekbir getirilir. Hacerülesved’i bu şekilde selâmlamaya istilâm denir.
- Hacerülesved’in hizasından başlanır. Telbiye tavafa başlarken bırakılır.
- Yedi şavt dönülür. Kâbe sol tarafta kalır; Hatîm denilen yarım daire şeklindeki duvarın dışından dolaşılır. Her şavtın sonunda Hacerülesved’in hizasına gelince istilâm tekrarlanır.
- Dua ve zikir yapılır. Tavaf boyunca çokça dua ve zikir yapılması tavsiye edilir.
- İki rekât tavaf namazı kılınır. Yedinci şavt bitince namaz kılınır.
- Hacerülesved’e dönülür. Namazdan sonra Hacerülesved yeniden öperek ya da işaretle selâmlanır, tekbir getirilir ve sa’y için Safa’ya gidilir.
Tavafta nereden başlanacağı en çok sorulan konudur. Diyanet İşleri Başkanlığının haber sitesi Diyanet Haber’deki tavaf rehberine göre tavafın ilk şavtına Hacerülesved’in hizasını geçmeden başlamak tavafın vaciplerindendir. Hacerülesved’e ya da hizasına Rüknülyemânî tarafından gelip tavafa tam Hacerülesved’in hizasında başlamak ise sünnettir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde Hacerülesved’den başlamak şarttır. Rüknülyemânî, Hacerülesved’den önce uğranan son köşedir; aynı rehbere göre her şavtta bu köşe de istilâm edilir, ancak öpülmez.
Tavaf niyeti nasıl yapılır?
Niyet olmadan Kâbe’nin etrafında dolaşmak tavaf sayılmaz. Diyanet Haber’deki tavaf rehberine göre niyet, tavafın geçerlilik şartıdır; ancak tavafın türünü belirtmek gerekmez, mutlak olarak tavafa niyet etmek yeterlidir. Örneğin “tavaf etmeye niyet ettim” diyen kişinin niyeti geçerli olur. İhrama girerken yapılan niyet ayrı bir konudur; onun için umre niyeti yazısına bakabilirsiniz.
Remel ve ıztıbâ nedir?
Bu iki uygulama erkeklere mahsustur.
Iztıbâ, ihramın üst parçasının bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atmak, böylece sağ omzu açık bırakmaktır (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Iztıbâ‘” maddesi). Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre remel ve ıztıbâ yalnız ardından sa’y yapılacak tavaflarda sünnettir (Diyanet DİYK); umre tavafının ardından sa’y yapıldığı için umre tavafı da bunlardandır. Iztıbâ tavafın bütün şavtlarında sürer. Kurul’a göre tavaf namazını kılarken ıztıbâ yapmak mekruhtur; Hanefîlere göre sa’y sırasında da ıztıbâ yapılmaz.
Remel, tavafın ilk üç şavtında erkeklerin hızlı adımlarla ve çalımlı şekilde yürümesidir. “Tavaf” maddesi bunun kökenini şöyle anlatır: Hicretin 7. yılındaki Umretü’l-kazâ sırasında, Medine havasının Müslümanları hasta ve zayıf düşürdüğü söylentisi yayılınca Hz. Peygamber ilk üç şavtta remel yapılmasını emretmiş; uygulama daha sonra da sürmüştür. Ansiklopedi bu bilgiyi Buhârî ve Müslim’deki rivayetlere dayandırır. Kurul’a göre remel, ardından sa’y yapılacak tavafın ilk üç şavtında yapılır; kalan dört şavtta normal yürünür. Diyanet Haber’deki rehbere göre metafta izdiham varsa remel yapılmaz. Remel ya da ıztıbâ terk edilirse herhangi bir ceza gerekmez.
Kadınlar remel ve ıztıbâ yapmaz. “Tavaf” maddesine göre erkeklerin mümkün olduğunca Kâbe’ye yakın, kadınların ise erkeklerin arasına karışıp sıkışmayacak bir uzaklıktan tavaf etmesi sünnettir.
Tavafın şartları ve vacipleri nelerdir?
Mezhepler burada farklı terimler kullanır. Hanefî görüşü esas alındığında tablo şöyledir:
| Konu | Hanefîlere göre |
|---|---|
| Kâbe’nin etrafında, Mescid-i Haram’ın içinden yapmak | Geçerlilik şartı |
| Tavafa niyet etmek | Geçerlilik şartı |
| Yedi şavt | İlk dört şavt farz, kalan üç şavt vacip |
| Abdestli olmak | Vacip |
| Örtülmesi gereken yerleri örtmek | Vacip |
| Kâbe’yi sol tarafta tutmak | Vacip |
| İlk şavta Hacerülesved’in hizasını geçmeden başlamak | Vacip |
| Gücü yetenin yürüyerek tavaf etmesi | Vacip |
| Hatîm’in dışından dolaşmak | Vacip |
Tablo, Diyanet Haber’deki tavaf rehberinde sayılan geçerlilik şartlarına ve vaciplere dayanır; Diyanet Haber rehberi vacipler arasında tavaf namazı kılmayı da sayar. Din İşleri Yüksek Kurulu da ayrı cevaplarında örtülmesi gereken yerleri örtmenin ve gücü yetenin yürüyerek tavaf etmesinin Hanefîlere göre vacip olduğunu, umre tavafının ilk dört şavtının farz, kalan üç şavtının vacip olduğunu belirtir. Tavaftan sonra kılınan iki rekât namaz da Hanefîlere göre vaciptir; ancak Kurul’a göre bu namaz tavafın vaciplerinden olmadığı için kılınmaması tavafın geçerliliğine engel değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Tavaf” maddesine göre diğer üç mezhepte abdest, setr-i avret ve Hatîm’in dışından dolaşmak geçerlilik şartıdır; yedi şavtın tamamı da rükündür.
Abdest konusunda Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun cevabı açıktır: “Tavafı abdestli yapmak Hanefîlere göre vacip, diğer mezheplere göre farzdır.” Kurula göre tavaf sırasında abdesti bozulan kişi, Hanefî ve Şâfiîlere göre abdest alıp tavafına kaldığı yerden devam edebilir ya da tavafı baştan yapabilir (Diyanet DİYK). Kurul’un başka bir cevabına göre Hanefîlerde umre tavafının tamamını veya bir kısmını, hatta bir şavtını abdestsiz yapmak dem (koyun veya keçi kesmek) gerektirir; tavaf abdestli olarak yeniden yapılırsa ceza ortadan kalkar (Diyanet DİYK).
Şavt sayısında şüpheye düşmek de sık yaşanır. Kurul’a göre Hanefî mezhebinde umre tavafı sırasında kaç şavt yaptığından şüphe eden kişi tavafını yeniden yapar; bu konuda sık sık şüpheye düşen biriyse emin olduğu en az sayıyı esas alır. Tavaf bittikten sonra şavt sayısında ortaya çıkan tereddüde itibar edilmez (Diyanet DİYK). Kalabalıkta sayıyı kaybetmemek için şavtları dikkatle takip etmek bu yüzden işe yarar.
Kâbe neden 7 defa tavaf edilir?
Diyanet’in tanımında tavaf, Hacerülesved’in hizasından başlanarak ve Kâbe sola alınarak Kâbe’nin etrafında yedi defa dönmektir. “Tavaf” maddesi de tavafta şavt sayısının yedi olduğu konusunda âlimlerin görüş birliği içinde olduğunu kaydeder.
Sayının hikmeti hakkında internette farklı yorumlar dolaşıyor; kaynağı gösterilmeyen açıklamalara temkinle yaklaşmak yerinde olur.
Tavaf kaç metre, kaç kilometre?
Diyanet kaynaklarında tek bir tavafın ya da yedi şavtın metre uzunluğuna dair sabit bir rakam verilmemiştir. Diyanet’in rehberine göre tavaf, metafı çevreleyen kapalı kısımlarda ve üst katlarda da yapılabildiği için uzunluk, kişinin izlediği hattan hatta değişebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Kâbe” maddesi Kâbe’nin dıştan dışa 10,70 × 12 metre ölçüsünde ve 15 metre yüksekliğinde olduğunu yazar; internette dolaşan kesin tavaf mesafelerine temkinle yaklaşmak yerinde olur.
Tavaf namazı nedir ve nasıl kılınır?
Tavaf namazı, tavafın ardından kılınan iki rekâtlık namazdır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Tavaf” maddesine göre bütün tavaflardan sonra bu iki rekât kılınır; Şâfiî ve Hanbelîlerde bu namaz sünnettir, Mâlikîlerde tavafa göre sünnet ya da vaciptir. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Hanefîlerde vaciptir (Diyanet DİYK). TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Makām-ı İbrâhim” maddesine göre Hz. Peygamber Vedâ yolculuğunda Kâbe’yi tavaf ettikten sonra Makam-ı İbrahim’in arkasında iki rekât namaz kılmıştır (Buhârî, Salât 30). Kur’an’da da Makam-ı İbrahim’in namazgâh edinilmesi istenir (Bakara 2/125).
Kurul’un cevaplarına göre tavaf namazında şu noktalara dikkat edilir:
- Makam-ı İbrahim’de kılmak efdaldir. Tavaf edenlere eziyet vermemek için Mescid-i Haram’ın içinde uygun bir yerde de kılınabilir; buna imkân bulunamazsa Mescid-i Haram’ın dışında da kılınabilir (Diyanet DİYK).
- Hanefîlere göre kerahet vakti değilse namazı tavafın ardından ara vermeden kılmak efdaldir; namaz kılınması mekruh olan vakitlerde ise sonraya bırakılır (Diyanet DİYK).
- Hanefîlere göre örneğin sabah namazından sonra tavaf namazı kılmak mekruhtur; güneş doğduktan sonra kerahet vaktinin çıkması beklenir. Diğer mezheplere göre tavaf namazı her an kılınabilir; Kurul, Hanefîlerin bu konuda diğer mezheplerin görüşüyle amel edebileceğini belirtir (Diyanet DİYK).
- Tavaf namazını kılmadan iki tavafı peş peşe yapmak Hanefîlere göre mekruhtur; her tavafın arkasından iki rekât kılmak gerekir.
Tavaf namazı iki rekat nasıl kılınır?
İki rekât, normal bir namaz gibi kılınır. Bu namazda Kâfirûn ve İhlâs sûrelerinin okunması sünnettir (TDV “Tavaf” maddesi; Tirmizî, “Ḥac”, 43); kıılma yeri ve vaktiyle ilgili Kurul uyarıları bu bölümün başındaki maddelerde sayılıdır.
Tavaf namazı evde kılınabilir mi?
Tavafın kendisi evde yapılamaz: Hanefîlerde tavafın geçerlilik şartı, Kâbe’nin etrafında Mescid-i Haram’ın içinden yapılmasıdır; dışından yapılırsa Kâbe değil Mescid-i Haram tavaf edilmiş olur (TDV “Tavaf” maddesi). Tavaf namazı için ise DİYK, bu bölümün başındaki cevapta geçtiği gibi, Mescid-i Haram’da kılmaya imkân bulunamazsa namazın mescidin dışında da kılınabileceğini söyler (Diyanet DİYK).
Namazdan sonra Hacerülesved’e dönülüp selâmlanır ve sa’y nasıl yapılır yazısında anlatılan adıma, Safa ile Merve arasındaki sa’ye geçilir.
Tavafta ne okunur?
“Tavaf” maddesine göre tavaf sırasında zikir ve dua ile meşgul olmak, Hanefî ve Mâlikîlere göre Kur’an okumaktan daha faziletlidir. Çoğunluk, tavafta telbiye söylenmeyeceği görüşündedir. Tavaf eden kişinin huşû içinde olması, sesini yükseltip başkalarını rahatsız etmemesi tavsiye edilir. Okunabilecek dualar, Rüknülyemânî ile Hacerülesved arasında okunan dua ve anlamları için tavaf duaları yazısına bakabilirsiniz.
Bedel umrede tavaf nasıl yapılır?
Bedel umrede, yani vekâleten umrede tavafı vekil yapar. Mekke’deki çözüm ortağımızın vekili, Ten’im’de müvekkil adına ihrama girip niyet ettikten sonra Mescid-i Haram’a gelir ve umre tavafını yedi şavt olarak tamamlar. Vekil kendi umresini önceden yapmıştır. Her umre tek kişi adına, ayrı ihramla yapılır; vekil müvekkil adına menâsiki bitirmeden kendi umresine geçmez.
Vekil, tavaf sırasında müvekkil için dua eder. Vekiller Türkçe bilmediği için dualar Arapçadır ve müvekkilin adı Arapça kalıp içinde anılır. Tavaf ve dua anları videoya alınır; bu video, niyet videosu ve sertifikayla birlikte umreden 4-5 gün sonra WhatsApp’tan gönderilir. Tavafın ardından vekil Safa ile Merve arasında yedi şavt sa’y yapar, saçını tıraş ettirerek ya da kısaltarak (taksir) umreyi bitirir. Umre günü size umrenin tamamlandığını bildiririz. Bedel umrenin ne olduğu ve dinî dayanağı için bedel umre nedir yazısına bakabilirsiniz.
Kısaca
Tavaf, Hacerülesved’in hizasından başlayıp Kâbe solda kalacak şekilde yedi şavt dönmek ve ardından iki rekât namaz kılmaktır. Abdest, şavt sayısı ya da tavaf namazı gibi konularda kendi durumunuza dair bir sorunuz olursa güvendiğiniz bir din görevlisine danışabilirsiniz.
Bir yakınınız adına umre yaptırmak isterseniz nasıl işlediğine bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Diyanet DİYK – Tavaf nedir ve kaç çeşit tavaf vardır?
- Diyanet Haber – Tavaf ne demektir, nasıl yapılır?
- Diyanet DİYK – Bütün tavaflarda remel ve ıztıbâ‘ yapılmalı mıdır?
- Diyanet DİYK – Tavaf esnasında abdesti bozulan kişinin ne yapması gerekir?
- Diyanet DİYK – Tavaf namazını kılmadan birkaç defa tavaf yapmak doğru olur mu?
- Diyanet DİYK – Tavaf namazı nerede kılınır?
- TDV İslâm Ansiklopedisi – Tavaf
- TDV İslâm Ansiklopedisi – Kâbe
Aklınızda kalabilecek sorular
Bedel umre nasıl yapılır?
İş, 6 adımda ilerler. Sipariş alındığında onay mesajı ve sipariş numarası gelir; sonra vekilin adı ve planlanan tarih bildirilir. Vekil mîkatta ihramını giyer, müvekkilinizin adını anarak niyet eder; bu an videoya alınır. Tavaf sırasında müvekkiliniz için dua edilir ve bu an da videoya alınır. Umre tamamlandığında aynı gün size bildirim göndeririz. Niyet videosu, tavaf ve dua videosu ve isme özel sertifika umreden 4-5 gün sonra birlikte WhatsApp’tan gelir. Niyette adı yanlış anılırsa ya da umrenin bir adımı eksik yapılırsa umre ücretsiz yeniden yapılır; videoyu izleyince bize WhatsApp’tan yazmanız yeterli. Bütün iş en geç 7 gün içinde tamamlanır.
Müvekkilin adı niyette nasıl anılır?
Sipariş sırasında müvekkilinizin adını ve babasının ya da annesinin adını yazarsınız. Vekil mîkatta ihramını giyer, müvekkilinizin adını anarak niyet eder. Niyet videosu, tavaf ve dua videosu ve sertifika umreden 4-5 gün sonra birlikte WhatsApp’tan gönderilir. Orada müvekkilinizin adının söylendiğini duyar, doğru anıldığını kendiniz teyit edersiniz. Ad yanlış anılırsa umre ücretsiz yeniden yapılır; videoyu izleyince bize WhatsApp’tan yazmanız yeterli.
Vekil kendi umresini yapmış mı?
Evet. Vekilimiz kendi umresini önceden yapmıştır. Her umre tek kişi adına, ayrı ihramla yapılır. Vekil, müvekkil adına menâsiki bitirmeden kendi umresine başlamaz.
Sorularınızı WhatsApp’tan sorabilirsiniz.
Acele etmeniz gerekmiyor. Karar vermeden önce aklınızdaki her şeyi sorun.